Erzurum Camiler ve Kiliseler gezi ve tatil yerleri ~ Tatil

Erzurum Camiler ve Kiliseler gezi ve tatil yerleri ~ Tatil - FM ~

Erzurum Camiler ve Kiliseler

Ulu Cami (Atabek Camii): Sehir içinde Cumhuriyet Caddesi üzerindedir. Anadolu Selçuklu ulu camilerinin tüm özelliklerini yansitir. Cami dikdörtgen planlidir. Esas itibariyle güney duvarina dikey uzanan 7 neften olusmaktadir. Genis olan orta nef önünde kademeleri, silmeler ve kavallardan hafif sivri kemerler üzerine oturan bir ahsap kubbe bulunmaktadir. Üst üste yerlestirilmis kalaslardan olusan bu kubbeye halk tarafindan “kirlangiç” denilir.

Kubbenin oturdugu “L” biçimli iki ayakla birlikte yapinin çatisini, sivri kemerlerin birbirine bagladigi 28 ayak tasimaktadir. Orta nefte kubbenin önünde mukarnasli iki ayna bulunmaktadir. Kubbenin küçük pencereleri ve bu tonozlarin isiklari, orta nefi aydinlatmaktadir. Yapinin diger bölümleri besik tonozla örtülmüstür. Iç bölüm, cephelerdeki degisik sayidaki pencerelerle yukaridan aydinlatilmistir. Iç süsleme bakimindan, mukarnasli ikinci aynali tonozla mihrap dikkati çekmektedir. Mihrap nisinin etrafini bir kismi yok olmus geometrik süslemeli kalin bir silme çevreler. Son onarimlarda kubbe distan çokgenli kesme tas tambur üzerine çinko ile örtülmüstür. Cami, Osmanli döneminde 5 kez onarim görmüstür. Lala Mustafa Pasa Camii
Erzurum’un merkezini olusturan cami, Erzurum’daki ilk Osmanli camisidir. Kitabesine göre 1562 yilinda Lala Mustafa Pasa tarafindan yaptirilmistir. Mimarbasi Koca Sinan’in eserlerinin listesini veren tezkirelere göre caminin mimari Sinan’dir. Bir hamam, muvakkithane, sadirvan, sübyan mektebi gibi ilavelerle cami zamanla bir külliyeye dönüsmüstür.

Mimar Sinan’in Istanbul Sehzade Camii’ndeki gibi merkezi plan tipi ile insa edilen cami, ortada dört payeye oturan merkezi kubbeyi dört yandan destekleyen yarim kubbeler, köselerde de küçük kubbelerle derli toplu bir bütünlük gösterir. Caminin taç kapi çevresi 1870 yillarinda yenilenmistir. Cami içerisinde çini alinliklardan baska, hali, samdan ve hat örnekleri bulunmaktadir.

Murat Pasa Camii
Sehir merkezinde, bulundugu mahalleye adini veren Murat Pasa Camii, yanindaki hamamla birlikte sur kapilarindan Erzincan Kapisi civarindadir. Kitabesine göre 1573 tarihinde Sadrazam Kuyucu Murat Pasa tarafindan yaptirilmistir. Lala Pasa Camii’nden sonra Erzurum’daki ikinci Osmanli camisidir. Yapi plan ve mimari bakimindan, sehrin kendisinden sonra insa edilen tek kubbeli camilerine bir model olusturmustur. Caminin minaresi, dogusundaki Ahmediye Medresesi’nin minaresi ile ortaktir. Minare yakin zamanlarda onarilmistir.

Gürcü Kapisi (Ali Aga) Camii
Sehir merkezinde Gürcü Kapisi mevkiinde yer alir. Erzurum’da yeniçeri ocak agalarindan Kürkçü Ali Aga tarafindan 1608 yilinda yaptirilmistir. 1859 tarihinde önemli bir onarim geçiren cami, üç kubbeli son cemaat yeri ve tek kubbeyle örtülü ibadet mekânindan olusmaktadir. Cami plan, mimari ve süsleme özellikleriyle, diger tek kubbeli Erzurum camilerinin tipik bir örnegi konumundadir.

Caferiye Camii
Sehir merkezinde iç kale civarinda Tebriz Kapi semtinde yer alir. Kitabesine göre 1645 yilinda Ebubekir oglu Haci Cafer tarafindan yaptirilan cami koyu kahve renkli kesme kamber tasi ve moloz taslardan insa edilmistir. Kubbeyle örtülü caminin önünde dört sütuna oturan egimli çati ile örtülü bir son cemaat yeri bulunmaktadir. Kuzeybati kösede yer alan kisa gövdeli minare, Erzurum minareleri ile uygunluk içerisindedir. Caminin güneydogu ve kuzeybati köselerinde duvar içlerindeki merdivenlerle kürsü ve mahfile çikilmaktadir. Bölgesel etkilerin agir bastigi duvar içlerinden kürsüye götüren bu tür merdivenlere basta Lala Pasa olmak üzere Erzurum’daki bazi camilerden baska Oltu-Arslan Pasa Camii’nde de rastlanmaktadir.

Boyahane Camii
Sehir merkezinde, bulundugu mahalleye adini vermis olan cami, yanindaki Boyahane Hamami’nin bir kisminin cami haline getirilmesiyle 1566 yilinda yaptirilmistir.

Narmanli Camii
Sehir merkezinde, Tebriz Kapi semtinde, Çifte Minareli Medrese’nin dogusunda yer alir. Kitabesine göre 1738 yilinda Narmanli Haci Yusuf tarafindan yaptirilmistir. Önünde bes kubbeli son cemaat yeri bulunan Narmanli Camii iç mekâni örten kubbesinin biraz daha büyük olmasi bakimindan Erzurum’daki tek kubbeli camiler içerisinde en dikkat çekici olanidir.

Ibrahim Pasa Camii
Sehir merkezinde, Eski Hükümet Konagi’nin güneyinde yer alir. Kitabesine göre 1748 yilinda Erzurum Valisi Ibrahim Pasa tarafindan yaptirilmistir. Cami önünde üç kubbeli son cemaat yeri ve arkada ana mekâni örten kubbesi ile Erzurum’daki diger tek kubbeli camilerle benzerlik gösterir. Beden duvarlari diger camilerden biraz yüksekçe tutulmus olup, yapi düzgün kesme tas ile insa edilmistir. Cami, Erzurum’daki bazi camilere de model olmus, ölçülü ve dengeli özellikler yansitir.

Seyhler Camii
Yanindaki medrese, hamam ve çesme ile birlikte bir külliye bünyesinde yaptirilan cami, sehir merkezinde kendi adini verdigi mahallede yer alir. Kitabesi bulunmayan caminin yerinde önceden 1720 yilinda tahta minareli bir mescit oldugu, Hatip Mehmet Efendi adinda bir kisinin bu mescidi yiktirarak 1767 tarihinde bu camiyi yaptirdigi bilinmektedir. Cami üç gözlü son cemaat yeri ve tek kubbe ile örtülü iç mekândan olusur. Caminin minaresinde kaide üstünde 1771 yilinda yaptirilmis bir günes saati bulunmaktadir.

Gümrük (Haci Dervis) Camii
Sehir merkezinde, Kongre Meydani’ndan Mahallebasi’na giden cadde üzerindedir. Cami kitabesine göre 1718 yilinda Haci Bektas oglu Dervis Haci Ibrahim tarafindan yaptirilmistir. Plan tertibi bakimindan Gürcü Kapisi, Cennetzade, Ibrahim Pasa camileriyle benzerlik gösterir. Tamamen kesme taslardan insa edilen caminin iç mekâni tek kubbe ile örtülü olup, önünde üç gözlü bir son cemaat yeri yer alir. Minaresi yakin zamanlarda yenilenmistir.

Dervis Aga Camii
Sehir merkezinde Ayas Pasa’dan, Mahallebasi’na giden yolun saginda türbe ile birlikte görülen camidir. 1718 yilinda Haci Dervis Aga tarafindan yaptirildigi bilinmektedir. 1736 yilinda caminin banisi ölünce cami önünde yaptirilan türbeye gömülmüstür. 1845 yilinda bir onarim geçiren cami mimari yönünden Bakirci ve Ibrahim Pasa camileriyle benzerlik gösterir. Cami, tek kubbe ile örtülü ibadet alani ve üç gözlü son cemaat yerinden olusmaktadir. Caminin insasinda kesme tas ve moloz tas kullanilmistir.

Pervizoglu Camii
Sehir merkezinde, Caferzade Mahallesi’nde yer alir. Vakfiyesine göre 1716 yilinda Pervizoglu Haci Mehmed tarafindan yaptirilmistir. Yaninda ayni adla anilan bir medrese ile birlikte küçük bir külliye içerisinde yer alan cami, tek kubbeli olup, üç gözlü son cemaat yerine sahiptir. Düzgün kesme tas ile insa edilen yapi, oldukça küçük ölçülerde, son derece uyumlu oranlara sahiptir.

Cennetzade Cami
Sehir merkezinde Asagi Yoncalik Mahallesi’nde, tas ambarlarin güneyinde bulunmaktadir. Vakif kayitlarina göre 1786 yilinda, Ismail adli bir kisi tarafindan yaptirilmistir. Distan piramidal bir çati ile kaplanan kubbe ile örtülen caminin, üç gözlü bir son cemaat yeri bulunmaktadir. Cami moloz tas ve kesme tas ile insa edilmis olup, sade bir görünüme sahiptir.

Kursunlu (Fevziye-Seyhülislam) Camii
Erzurum Kalesi’nin eteginde, yanindaki ayni adla anilan medrese ile birlikte yaptirilmis tek kubbeli bir camidir. Kitabesine göre 1700 yilinda, Seyhülislam Feyzullah Efendi tarafindan yaptirilmistir. Düzgün kesme tas ile insa edilen cami üç gözlü son cemaat yerine sahip olup, tek kubbe ile örtülüdür. Oldukça sade bir yapidir. .

Ayas Pasa Camii
Sehir merkezinde, Ayas Pasa Mahallesi’nde yer alir. Dört duvar üzerine üç gözlü son cemaat yeri ve ibadet alanindan meydana gelen cami 1545-1549 tarihleri arasinda Erzurum’da Beylerbeyi olan Ayas Pasa tarafindan yaptirilmistir. Ahsap sütunlara oturan son cemaat yeri ve içten ahsap, distan toprak dam örtülü ibadet mekânindan olusan cami, bu yönüyle, diger toprak damli Erzurum camilerine de benzemektedir.

Gürcü Mehmet Pasa Camii
Sehir merkezinde, Sultan Melik Mahallesi’nde yer almaktadir. Saltukogullarindan Sultan Melik tarafindan yaptirilan eski mescidin harap olmasi üzerine, 1648 tarihinde Gürcü Mehmet Pasa tarafindan yeniden yaptirilmistir. Bugünkü cami moloz tas duvarlar üzerine toprak dam örtülüdür. Önünde alti ahsap sütuna oturan düz damli bir son cemaat yeri vardir.

Kasim Pasa Camii
Sehir merkezinde yer alir. Kitabesinden 1667 yilinda, Kasim Pasa tarafindan yaptirildigi anlasilmaktadir. Dört ahsap sütunun tasidigi son cemaat yerine sahip cami düz toprak damli camilerden olup, oldukça sade bir yapidir.

Esat Pasa Camii
Sehir merkezinde iç kalenin güney-batisinda yer alir. Kitabesine göre 1853 yilinda Erzurum Valisi Esat Muhlis Pasa tarafindan yaptirilmistir. Sehre hâkim bir tepe üzerinde yer alan caminin son cemaat yeri ahsap direklere oturan egimli bir çati, ibadet alani ise düz toprak dam ile örtülüdür. Cami yapildigi dönemin ampir üslup özelliklerini yansitir.

Kemhan Camii
Sehir merkezinde yer alan caminin, 1654 yilinda Haci Bünyad Efendi tarafindan yaptirildigi bilinmektedir. 1811 yilinda Kemhanzade Ahmet Aga tarafindan onartilan cami, düz damla örtülü olup, Erzurum camilerinin en eskilerinden biri olarak bilinir.

Köse Ömer Aga Camii
Sehir merkezinde, adini verdigi mahallede yer almaktadir. Kitabesine göre 1771 yilinda Ömer Aga’nin babasi tarafindan yaptirilan eski cami genisletilerek yenilenmistir. Cami, önünde yedi ahsap sütuna oturan düz toprak dam örtülü basit bir yapidir.

Arslan Pasa Camii
Oltu ilçesinde, Oltu çayi kenarinda yer alan cami, 1664 yilinda, Çildir Atabeklerinden Kars muhafizi Arslan Mehmet Pasa tarafindan yaptirilmistir. Cami bir külliye bünyesinde planlanmis, ancak dogudaki medrese hücreleri disinda, külliyenin diger elemanlari yikilmistir. Kesme tastan insa edilen cami üç gözlü bir son cemaat yeri ile tek kubbe ile örtülü bir ibadet alanindan olusmaktadir. Yer yer süsleme unsurlariyla zenginlestirilen cami, plan ve mimarisiyle, Erzurum’daki Lala Mustafa Pasa, Gürcükapi camilerine benzemekte olup, Osmanli sanatindaki tek kubbeli camilerin Dogu Anadolu’daki en güzel örneklerden biridir.

Kale Mescidi
Erzurum Kalesi’nde bulunan mescit, 12. yüzyilda Saltuklular zamaninda yapilmistir. Kible duvarlariyla iç surlara bitisen yapi, dikdörtgen bir plana sahiptir. Ortada iki payeye oturan örtü sisteminde, giriste çapraz tonozla ayni genislikle mihrap önü kubbesi yer alir. Yan mekânlar besik tonozludur. Derin mihrap, surlarin güneyindeki yarim yuvarlak burca oturtulmustur. Erzurum’daki en eski Türk yapisi olarak kabul edilen Kale Mescidi mescit-türbe arasi ilginç bir mimari özellige sahiptir.

Üç Kümbetler
Üç kümbetlerden sekiz köseli plan üzerine oturtulmus olaninin Saltuklu Devleti’nin kurucusu Emir Saltuk’a ait oldugu sanilmaktadir. Tamamiyla kesme tastan yapilmis olan kümbetlerin diger ikisini kimlerin yaptirdigi bilinmemektedir. Kümbetlerin genel olarak 13. yüzyil sonu ve 14. yüzyil basina ait olduklari kabul edilmektedir. Üç kümbetler Türklere ait diger kümbetlere nazaran degisik planlari, kullanilan malzeme ve süslemeleri açisindan dikkat çekmektedir.

Penek Köyü Kilisesi (Kalesi)
11. yüzyilda Gürcü Bana Kralligi’na ait bir tarihi eserdir. Yörede Penek Kalesi olarak bilinmesine ragmen bu yapi gerek plan ve cephe özellikleriyle, gerekse yapim tarziyla kapsamli bir kilise özelligi göstermektedir. Yöredeki diger kiliselerle karsilastirildiginda plan ve cephe özellikleriyle, yapim teknigiyle farklilik arz etmektedir.

Yakin çevresinde kayalara oyulmus mezar odasinin olmasi, kendine has su yollarinin izlerini tasimasi, bu kilisenin dinsel bir merkez olmasi ihtimalini kuvvetlendirmektedir. Plan olarak yöredeki diger kiliselerden farklidir. Diger kiliselerde plan genelde dikdörtgen seklindedir. Bu kilisenin plani daire seklindedir. Ana mekânin üzerinin kubbeyle örtülü oldugu tahmin edilmektedir. Kubbe tamamen çökmüs durumdadir. Günümüze ana mekânin kubbe kasnagina kadar olan duvarlari ve kismen de çan kulesi kalmistir. Ana mekânin içi tamamen kubbe molozlariyla dolmustur. Yapinin kubbe kasnagina kadar olan kismi ince sari küfeki tasindan, kubbe kasnagi, duvar içi dolgulari, ana mekân kemer aralari gelisigüzel moloz taslarla örtülmüstür.

Meryem Ana Kilisesi (Bagbasi Kilisesi)
Gürcü Krali Büyük David tarafindan 961-1001 yillari arasinda yaptirilmistir. Daha sonra camiye çevrilen yapi Hiristiyan mimari özelliklerini korumaktadir. Sanat tarihi alaninda arastirma yapan çok sayida bilim adami ve dindar Hiristiyanlar tarafindan ziyaret edilmektedir. Tortum ilçesine 26 km. uzaklikta olup, Bagbasi köyündedir.

Bu Tatil Yerimiz JasepH tarafından 15 Kasim 2007, Persembe Tarihinde eklenmiş ve 1801 kişi tarafından okunmuştur.