Saat Kulesi: Iç kale mescidine minare olarak yaptirilan Saat Kulesi, Tepsi Minare ve Kule diye de adlandirilmaktadir.Sehre hakim bir tepe üzerinde kurulu bulunan Erzurum Kalesi`nin surlarindaki Saat Kulesi her taraftan çok rahatlikla görülebilmektedir.
Erzurum Kalesi
Ilk insa tarihi kesin olarak bilinmeyen Erzurum Kalesi’nin M.S. 5. yüzyilin ilk
yarisinda Bizanslilar tarafindan yaptirildigi tahmin edilmektedir. Tarih boyunca
Assurlular, Sasaniler, Persler, Araplar, Romalilar ve Bizanslilar arasinda sik
sik el degistiren Erzurum Kalesi, 11. yüzyilda Türklerin eline geçmistir. Iç
kalede Erzurum’daki ilk Türk-Islam eserlerinden Saltukogullari dönemine ait Kale
Mescidi ve Tepsi Minare bulunmaktadir.
Erzurum Kalesi, bulundugu tepenin üzerinde bir iç kale ile bunu çevreleyen dis
kaleden olusmaktadir. Bugün iç kale saglam kalmis olmasina ragmen, sehri
çevreleyen dis kale surlari yok olmustur.
Günümüze ulasan iç kalenin duvar kalinliklari 2-2.5 m. arasinda degismekte olup,
halen sekiz burcu ayakta durmaktadir.
Pasinler Kalesi (Hasankale)
Pasinler ilçe merkezinde bulunan Hasankale, Pasinler adiyla da bilinmektedir.
Adini yaptiranlardan alan Hasankale, 1048 yilinda Selçuklu ordusunun Bizans
ordusunu maglup ettigi Hasankale Savasi’ndan sonra Türklerin eline geçmistir.
Ispir Kalesi
Ispir ilçe merkezinde bulunan kale M.Ö. 1000 yilinda bölgede yasayan
topluluklarin varligiyla baslamistir. Kaleye M.Ö. 9. yüzyildan itibaren sirasi
ile Urartular, Medler, Persler, Partlar, Romalilar, Sasaniler, Bizanslilar,
Gürcüler, Araplar, Selçuklular, Ilhanlilar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve
Osmanlilar hâkim olmustur. Oldukça yüksek ve sarp alan üzerinde bulunan kalede
kilise kalintilari ile Selçuklu dönemine ait mescit kalintilari bulunmaktadir.
Oltu Kalesi
Oltu Kalesi, Oltu ilçe merkezindedir. Kalenin ne zaman yapildigi kesin olarak
bilinmemektedir. Ancak, konumu ve mimarisinden hareketle Urartu döneminde
yapildigi, sonraki devirlerde de tamir ve ilavelerle takviye edildigi
anlasilmaktadir. Dis kale tamamen yikilmis, günümüze yalniz iç kale
gelebilmistir. Kale içinde burç üzerinde bir kilise temeli, bir mescit alani,
yikik duvarlar ve bir türbe mevcuttur.
Narman Samikale
Narman ilçesine bagli Samikale köyünde bulunan kalenin yapilis tarihi
bilinmemektedir. M.Ö. 1. binde yapilmis olabilecegi tahmin edilen kalenin burç
ve duvarlarina ait kalintilar günümüze ulasmistir. Kalede halen çesitli erzak
depolarinin, cephanelik ve su sarniçlarinin izleri bulunmaktadir.
