Antalya-Alanya yolu üzerinde Alara Çayi’nin kiyidan 15 km.içerideki vadinin baslangicinda Selçuklu kervan yolu üzerinde bulunan Alara Han, ayni zamanda da Alara Kalesi’nin etegindedir. Kitabesinden ögrenildigine göre Sultan I.Alaaddin Keykubat tarafindan 1231’de, Sultan han ile ayni yilda yaptirilmistir. Ancak Alara Han Sultan han’indan çok farkli bir plan düzeni göstermektedir.
Alara Hani 34.50x45.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlidir. Ana duvarlarin
girise göre sag yan cephesinde üç, karsi cephesinde iki, üçgen payanda ile
duvarlar takviye edilmistir. Bezemesiz olan portali ayri bir özellik tasimakta,
iç plan düzeni de diger Selçuklu hanlarindan ayrilmaktadir.
Giris kapisinin iki yanindaki disariya dogru taskin kare kulelerle küçük bir
kale görünümündedir. Tamamen kesme tastan olan duvarlar son derece saglam
yapilmistir. Giristeki iki kule arasinda büyük sivri kemerli nis içerisine
alinmis giris kapisi bulunmaktadir. Bu kapinin üzerine alti satir halinde kitabe
yerlestirilmistir. Ancak bu kitabenin birinci satiri kirilmis ve günümüze
gelememistir.
“…….en büyük.. Sultanlarin büyük sultani, milletlerin boylarinin maliki Arap
ve Acem sultanlarinin efendisi, hak sultani, cihanin beldelerinin fatihi,
Denizin, Rum’un, Sam’in, Ermeni’nin Frenc’in sultani
Ala ud-dunya vad-din Keykubat Bin Keyhüsrev Bin
Kiliçarslan müminlerinin, emirinin burhani 629 (1231)”.
Giris kapisinin arkasindaki küçük bir eyvandan küçük avluya geçilmektedir. Bu
küçük avlunun sag ve solunda küçük hücreler ile üzerleri besik tonozlu avluya
açilan koridorlar bulunmaktadir. Bu koridorlar hanin dis kenarlari boyunca
uzanmaktadir. Buradaki hücrelerin hana gelen yolcularin hizmetine ayrildigi
anlasilmaktadir.
Giris kapisinin karsisina gelen ikinci bir kapi ile de iç avluya geçilmektedir.
Iç avlunun iki yaninda kapali eyvan seklinde hücreler siralanmistir. Bu hücreler
ayni zamanda arkalarinda bulunan ve iç avlu boyunca uzanan kemerlerle takviyeli
tonozlu ahirlara açilmaktadir. Bu iç avlu, kalin duvarlari ile adeta hanin
içerisinde ikinci bir han gibidir. Iç avlu üç tarafi oldukça kalin tas payelerin
tasidigi besik tonozlu bölümlere ayrilmistir. Iç avlu etrafindaki odalarin
ahirlara bakan pencerelerinin yanlarinda aslan baslarina benzeyen masklar
bulunmaktadir. Büyük olasilikla bunlar, koruyucu amaçlidir. Nitekim giris
kapisinin kemeri üzerindeki kitabenin alt köselerinde de buna benzer aslan
baslarina rastlanmaktadir.
